2. ΚΥΠΡΙΑΚΟ - ΔΙΚΑΙΗ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΛΥΣΗ

Η ουσία του προβλήματος

Το Κυπριακό είναι πρόβλημα κατάφωρης παραβίασης βασικών αρχών του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη του Ο.Η.Ε. Είναι θέμα παραβίασης της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είναι πρόβλημα εισβολής και κατοχής, καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και βασικών ελευθεριών τόσο των Ελληνοκυπρίων όσο και των Τουρκοκυπρίων. Είναι θέμα εθνικού ξεκαθαρίσματος και περίπτωση παράνομου εποικισμού. Ταυτόχρονα, το Κυπριακό είναι και πρόβλημα εξομάλυνσης των σχέσεων ανάμεσα στις δύο κοινότητες.

Ευθύνες

Από το 1974 και μετά όλες οι προσπάθειες για λύση του Κυπριακού προσέκρουαν στην αδιαλλαξία της Τουρκίας, στην ανοιχτή ή συγκαλυμμένη εμμονή της για λύση δύο χωριστών κρατών και στην από μέρους της διεκδίκηση δικαιωμάτων επικυριαρχίας πάνω στην Κύπρο.

Οι τουρκικές θέσεις διαχρονικά αντιμετωπίζονταν με ανοχή από νατοϊκούς συμμάχους της Άγκυρας, που φέρουν τις δικές τους σοβαρές ευθύνες για τη δημιουργία και τη διαιώνιση του προβλήματος, καθώς και για τη σταδιακή εκτροπή από το πνεύμα και το γράμμα των περί Κύπρου ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Απότοκο αυτής της εκτροπής ήταν και το σχέδιο Ανάν.

Ουσιαστικό μερίδιο ευθύνης για τη δημιουργηθείσα εκτροπή φέρει και η δεκαετής διακυβέρνηση του Δημοκρατικού Συναγερμού, με τα λάθη, τις παραλείψεις, τις αντιφάσεις και τις δεσμεύσεις που ανέλαβε και οι οποίες ενσωματώθηκαν στο σχέδιο Ανάν. Προβλήματα, στη σημερινή φάση, προκαλούν και όσοι, εντός Κύπρου, υιοθετώντας μια υπερπατριωτική μαξιμαλιστική ρητορική, προωθούν ουσιαστικά την παραμονή της κατάστασης ως έχει ή, όπως ομολογείται πλέον σποραδικά αλλά σημαδιακά, τη διχοτομική λύση δύο κρατών.

Η παρούσα φάση

Η σημερινή κατάσταση γύρω από το Κυπριακό χαρακτηρίζεται από στασιμότητα. Η ευθύνη για το συνεχιζόμενο αδιέξοδο βαρύνει την Άγκυρα και την τουρκοκυπριακή ηγεσία που αρνούνται να εφαρμόσουν τη Συμφωνία της 8ης Ιουλίου. Η εφαρμογή της συμφωνίας θα μπορούσε να προετοιμάσει το έδαφος για ουσιαστικές συνομιλίες με στόχο τη συνολική διευθέτηση. Η τουρκική πλευρά θέτει ως προτεραιότητά της τη διεθνή αναβάθμιση του ψευδοκράτους και στέλλει ξεκάθαρα το μήνυμα ότι στοχεύει σε λύση δύο χωριστών κρατών που θα συνομολογήσουν μεταξύ τους συνομοσπονδία.

Έστω και αν η ευθύνη για τη στασιμότητα βαραίνει την τουρκική πλευρά, η διαιώνιση του προβλήματος και η εδραίωση των τετελεσμένων της εισβολής και της κατοχής εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας και του λαού μας ως συνόλου, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

Μετά τα δημοψηφίσματα του 2004 είχε δημιουργηθεί ένα δυσμενές κλίμα, για την αναστροφή του οποίου δόθηκαν δύσκολες μάχες. Σ’ αυτές τις μάχες είχαμε ενεργό και αποφασιστική συμμετοχή. Αποτέλεσμα της προσπάθειας αυτής ήταν μια σχετική βελτίωση. Σ’ αυτή συνέβαλε και η κωδικοποίηση των θέσεων της ελληνοκυπριακής πλευράς στο Εθνικό Συμβούλιο, που επιτεύχθηκε με μακρά και επίπονη προσπάθεια. Ωστόσο, η θέση της ελληνοκυπριακής πλευράς παραμένει δύσκολη. Εξακολουθούν να μας καταλογίζουν ευθύνες. Συναντούμε ακόμα και σήμερα καχυποψία και αρνητική διάθεση από εταίρους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και στον ευρύτερο διεθνή χώρο. Είμαστε σε συνεχή άμυνα και αναγκασμένοι να επιχειρηματολογούμε ακατάπαυστα για να πείσουμε ότι ειλικρινά επιδιώκουμε λύση του Κυπριακού.

Η ανοιχτή ή συγκαλυμμένη αμφισβήτηση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδιακής λύσης από ορισμένους στο εσωτερικό επιδεινώνει την κατάσταση και παρέχει επιπρόσθετα ερείσματα σε όσους στο εξωτερικό προωθούν την αναβάθμιση του ψευδοκράτους και την αποδοχή των δομών του με πρόσχημα την άρση της λεγόμενης απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων.

Η λύση που επιδιώκουμε

Θα εξακολουθήσουμε να αγωνιζόμαστε με αποφασιστικότητα και επιμονή για εξεύρεση μιας ειρηνικής λύσης του Κυπριακού στη βάση των ψηφισμάτων του Ο.Η.Ε. και των Συμφωνιών Υψηλού Επιπέδου του 1977 και του 1979 που προνοούν για διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία.

• Η λύση πρέπει να συνάδει με το διεθνές και το κοινοτικό δίκαιο, καθώς και με τις διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
• Η ομοσπονδιακή, διζωνική, δικοινοτική Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να έχει μία και μόνη κυριαρχία, διεθνή προσωπικότητα και ιθαγένεια.
• Η λύση πρέπει να προνοεί την αποχώρηση των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων και των εποίκων και την αποστρατιωτικοποίηση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τελικός στόχος παραμένει η αποστρατιωτικοποίηση της Κύπρου με την απομάκρυνση και των βρετανικών βάσεων.
• H αποκατάσταση της κυριαρχίας, ανεξαρτησίας, εδαφικής ακεραιότητας και ενότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο αποκλεισμός των όποιων δικαιωμάτων μονομερούς στρατιωτικής επέμβασης συνιστούν προϋποθέσεις για την επίτευξη λύσης.
• Η αποκατάσταση των βασικών ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όλων των Κυπρίων, περιλαμβανομένου του δικαιώματος των προσφύγων για επιστροφή στα σπίτια και τις περιουσίες τους, είναι επίσης απαραίτητη προϋπόθεση για τη λύση. Η παράνομη δόμηση σε ελληνοκυπριακές περιουσίες υπονομεύει την εφαρμογή της πιο πάνω αρχής και δημιουργεί νέα τετελεσμένα, που αποσκοπούν στην απόκτηση πολιτικών πλεονεκτημάτων στα πλαίσια της συζήτησης για συνολική διευθέτηση.
  Υποστηρίζουμε με συνέπεια την πολιτική ισότητα των δύο κοινοτήτων, όπως αυτή καθορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
  

Τι πρέπει να γίνει

Με επίκεντρο των προσπαθειών μας την υλοποίηση της Συμφωνίας της 8ης Ιουλίου, είναι επιτακτική η ανάγκη να αναλάβει η ελληνοκυπριακή πλευρά την πρωτοβουλία των κινήσεων. Επιβάλλεται να ακολουθηθεί μια ευφάνταστη και ευέλικτη πολιτική που, ενώ δε θα διαπραγματεύεται τις αρχές λύσης του Κυπριακού και τα δίκαια της Κύπρου, θα εκπέμπει ταυτόχρονα πειστικά μηνύματα πολιτικής βούλησης για λύση. Μια ευέλικτη και ειλικρινής πολιτική θα επιτρέψει είτε να ξεπεραστούν τα σημερινά αδιέξοδα είτε, αν η Τουρκία δεν αλλάξει στάση, να επανέλθουν στο προσκήνιο οι ευθύνες της για την αδιάλλακτη πολιτική που ακολουθεί. Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργήσει συνακόλουθα συνθήκες άσκησης πίεσης στην τουρκική πλευρά, ώστε να συνεργαστεί για λύση.

Στόχος μας λοιπόν θα είναι η διεκδίκηση συμφωνίας που να διασφαλίζει μια βιώσιμη και λειτουργική λύση.

Ανάληψη άμεσων ενεργειών

Μέσα στα πιο πάνω πλαίσια θα επιδιωχθεί μια σειρά άμεσων ενεργειών που, μεταξύ άλλων, θα περιλαμβάνει συναντήσεις με το Γενικό Γραμματέα του Ο.Η.Ε. και με όλα τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, με την προεδρία και τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και με τον ίδιο τον κ. Ταλάτ. Η ευρέως αναγνωρισμένη, τόσο διεθνώς όσο και ανάμεσα στους Τουρκοκυπρίους, διαχρονική προσήλωσή μας στην υπόθεση επίλυσης του Κυπριακού συνιστά το καλύτερο εχέγγυο ότι με την ανάληψη τέτοιων πρωτοβουλιών μπορούμε βάσιμα να προσδοκούμε σε δημιουργία συνθηκών για ξεπέρασμα του σημερινού αδιεξόδου.

Κυπριακό και Ευρωπαϊκή Ένωση

Το Κυπριακό ως διεθνές πρόβλημα πρέπει να παραμείνει στα πλαίσια του Ο.Η.Ε. Ταυτόχρονα, θα εργαστούμε μεθοδικά, ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να διαδραματίσει έναν πιο ενεργό ρόλο στις προσπάθειες επίλυσης του προβλήματος, δεδομένου ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ήδη μέλος με το σύνολο των εδαφών της, ενώ η Τουρκία βρίσκεται στο στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Θα αξιοποιήσουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό τα δύο αυτά στοιχεία προς την κατεύθυνση σωστής λύσης του Κυπριακού και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη λειτουργικότητα και την κατοχύρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των βασικών ελευθεριών.

Την ίδια στιγμή θεωρούμε ζημιογόνο και καταστροφική την όποια προσέγγιση που, στο όνομα μιας αόριστης “ευρωπαϊκής λύσης”, επιδιώκει την ανατροπή της δέσμευσης της ελληνοκυπριακής κοινότητας για λύση ομοσπονδίας, όπως αυτή προβλέπεται από τις Συμφωνίες Υψηλού Επιπέδου. Το ίδιο ζημιογόνος είναι και η άλλη ακραία τάση που μηδενίζει τις δυνατότητες που μας προσφέρει ο ευρωπαϊκός παράγοντας και, κινδυνολογώντας με πρόσχημα τους υπαρκτούς κινδύνους από την παράταση της εκκρεμότητας στο Κυπριακό, ουσιαστικά προκρίνει την επαναφορά του σχεδίου Ανάν στη μορφή που είχε κατά το δημοψήφισμα, ανεξάρτητα από την ετυμηγορία του λαού.

Η Τουρκία, με το Συμπληρωματικό Πρωτόκολλο και το Διαπραγματευτικό Πλαίσιο, ανέλαβε ορισμένες υποχρεώσεις έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης γενικότερα και της Κύπρου ειδικότερα. Η προσπάθεια της Άγκυρας να απεκδυθεί τις συμβατικές υποχρεώσεις της έναντι της Κύπρου και να προωθήσει τη διεθνή αναβάθμιση του κατοχικού μορφώματος είναι απαράδεκτη και καταδικαστέα. Θα αγωνιστούμε, ώστε αυτή η πολιτική της Τουρκίας να μη γίνει αποδεκτή από τη διεθνή κοινότητα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οφείλουμε να πείσουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι η υλοποίηση των νομικών υποχρεώσεων της Άγκυρας έναντι της Κύπρου, εκτός από το γεγονός ότι αποτελεί σεβασμό στις ίδιες τις αποφάσεις της Ένωσης, συμβάλλει και στην αξιοποίηση της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας προς την κατεύθυνση της συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού.
Κυπριακό και εσωτερικό μέτωπο

Κυπριακό και εσωτερικό μέτωπο

Η ενότητα στο εσωτερικό μέτωπο είναι εκ των ων ουκ άνευ για την επιτυχή ευόδωση του αντικατοχικού αγώνα. Το Εθνικό Συμβούλιο είναι ο πιο κατάλληλος χώρος για εμπέδωση της ενότητας όσον αφορά το Κυπριακό και τους χειρισμούς του. Θα εργαστούμε άοκνα, με συναινετικό και δημιουργικό πνεύμα για την επίτευξη και εδραίωση της μεγαλύτερης δυνατής συναίνεσης στις αποφάσεις και τους χειρισμούς του Κυπριακού. Στόχος μας είναι η συμμετοχή στο Εθνικό Συμβούλιο όλων των πολιτικών κομμάτων που εκπροσωπούνται στη Βουλή.