|
|  8. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ
ΔιεθνÞς κατÜσταση
Η ΕυρωπαúκÞ ¸νωση, με τη διακÞρυξη της Λισαβüνας το 2001, καθορßζει τα ποιοτικÜ χαρακτηριστικÜ των σýγχρονων οικονομιþν, σýμφωνα με τα οποßα τα κρÜτη μÝλη πρÝπει να διαμορφþσουν τα στρατηγικÜ τους σχÝδια. ΣυνοπτικÜ, οι σýγχρονες κοινωνßες θα πρÝπει να βασßζονται στη γνþση, στη βελτßωση της ποιüτητας ζωÞς των πολιτþν, στη δημιουργßα εξειδικευμÝνων επαγγελμÜτων, στην αýξηση της παραγωγικüτητας και ανταγωνιστικüτητας, στη βελτßωση της υγεßας και στην προστασßα του περιβÜλλοντος.
Η επÝνδυση στην Ýρευνα θα αποτελÝσει μια απü τις πιο σημαντικÝς δρÜσεις σε παγκüσμιο επßπεδο. Οι ανταγωνιστικÝς πιÝσεις που δÝχεται η ενιαßα ευρωπαúκÞ αγορÜ απü χþρες της ¢πω ΑνατολÞς μποροýν να μετριαστοýν μερικþς με την επÝνδυση στην Ýρευνα και την τεχνολογßα, μια δρÜση που οδηγεß στην Üμεση δημιουργßα εξειδικευμÝνων επαγγελμÜτων και διανοßγει τις προοπτικÝς για ποιοτικÞ αναβÜθμιση των προúüντων.
ΚυπριακÞ πραγματικüτητα
Παρüλο που τα τελευταßα χρüνια η Κýπρος Ýχει κÜνει σημαντικÜ επενδυτικÜ βÞματα στην Ýρευνα, οι δυνατüτητÝς της παραμÝνουν περιορισμÝνες για τους πιο κÜτω λüγους:
-
Οι ερευνητικÝς υποδομÝς εßναι περιορισμÝνες τüσο σε Ýκταση üσο και σε αριθμü και συνεπþς το εýρος της Ýρευνας εßναι περιορισμÝνο.
-
Οι ευκαιρßες για νÝους επιστÞμονες εßναι επßσης περιορισμÝνες, κυρßως λüγω της περιορισμÝνης υποδομÞς, αλλÜ και γιατß η παροχÞ κονδυλßων στην Ýρευνα γßνεται υπü μορφÞ προγραμμÜτων βραχεßας εμβÝλειας. Το μÝτρο αυτü αποτρÝπει τους νÝους επιστÞμονες να ενταχθοýν σε ερευνητικÜ προγρÜμματα, γιατß δεν εξασφαλßζεται η εργοδüτησÞ τους σε μακροχρüνια βÜση και συνεπþς δε δημιουργοýνται οι προûποθÝσεις αδιÜλειπτης ερευνητικÞς δραστηριüτητας.
-
Η χρηματοδüτηση βασικÞς Þ εφαρμοσμÝνης Ýρευνας μÝσω θεσμοθετημÝνων διαδικασιþν, μοντÝλων και καλþν πρακτικþν που Ýχουν δοκιμαστεß και επιτýχει σε Üλλες χþρες εßναι ανýπαρκτη και συνεπþς δε δημιουργοýνται συνθÞκες αδιÜλειπτης ερευνητικÞς δραστηριüτητας σε τομεßς αιχμÞς.
-
Η κριτικÞ μÜζα εξειδικευμÝνων επιστημüνων σε συναφÞ αντικεßμενα εßναι περιορισμÝνη. ΑυτÞ η διÜσταση δημιουργεß συνθÞκες στασιμüτητας και αδυναμßας ανÜπτυξης αξιüπιστου ερευνητικοý Ýργου τüσο σε üγκο üσο και σε εμβÝλεια.
-
Η ωρßμαση φορÝων που να ασκοýν πολιτικÞ και Ýργο σε θÝματα Ýρευνας εßναι περιορισμÝνη.
-
Αρκετοß επιστÞμονες, μη μπορþντας να εξασφαλßσουν καριÝρα σε ερευνητικÜ ιδρýματα, καταφεýγουν στο δημüσιο, με αποτÝλεσμα την ανεπαρκÞ αξιοποßηση των δυνατοτÞτων τους. ¢λλοι επιλÝγουν, με τα υφιστÜμενα δεδομÝνα, να μην επιστρÝφουν στην Κýπρο, λüγω Ýλλειψης ευκαιριþν απασχüλησης. Αυτü σημαßνει üτι η Κýπρος επενδýει μÝρος του εθνικοý της πλοýτου χωρßς αυτü να αξιοποιεßται επαρκþς Þ και προς üφελος Üλλων χωρþν.
-
Στην Κýπρο υπÜρχει Ýλλειψη ερευνητικÞς κουλτοýρας. Κýρια αιτßα του φαινομÝνου αποτελεß το εκπαιδευτικü μας σýστημα, το οποßο δεν προÜγει την κριτικÞ σκÝψη.
ΓενικÞ φιλοσοφßα της δικÞς μας πολιτικÞς
ΛαμβÜνοντας υπüψη τα πιο πÜνω και δεδομÝνης της δÝσμευσÞς μας προς την ΕυρωπαúκÞ ¸νωση üτι μÝχρι το 2010 η ετÞσια δημüσια επÝνδυσÞ μας στην Ýρευνα θα φτÜνει το 1% του Α.Ε.Π., επιβÜλλεται να ληφθοýν δραστικÜ και στοχευμÝνα μÝτρα τüσο για ποιοτικÞ αναβÜθμιση της υφιστÜμενης ερευνητικÞς δραστηριüτητας üσο και για δημιουργßα νÝων ερευνητικþν ιδρυμÜτων. Επßσης, η διαχεßριση των τακτικþν ερευνητικþν επενδýσεων θα πρÝπει να γßνεται με τρüπο στοχευμÝνο και αποδοτικü, με την εισαγωγÞ ποιοτικþν κριτηρßων αξιολüγησης. Εßναι απüλυτα αναγκαßο, και απü γεωπολιτικÞς Üποψης, η Κýπρος να λειτουργεß ως πρüτυπο περιφερειακü κÝντρο εßτε στην Ýρευνα εßτε στην εκπαßδευση εßτε και στα δýο. ΛαμβÜνοντας υπüψη τη δυνατüτητα υλοποßησης αυτοý του στüχου, κρßνεται üτι στο παρüν στÜδιο θα μποροýσε να υλοποιηθεß η δημιουργßα νÝων υποδομþν, οι οποßες üμως πρÝπει να σχεδιαστοýν λαμβÜνοντας υπüψη τα εξÞς:
- Να βασßζονται στη λογικÞ του μετριασμοý της διασπορÜς των υποδομþν και στη χρησιμοποßηση κÜθε δυνατοý ανθρþπινου πüρου (νÝοι απüφοιτοι του τομÝα, δημüσια υπηρεσßα, σýμβουλοι κτλ.).
- Να μποροýν να προσελκýουν τους πιο ικανοýς Κυπρßους επιστÞμονες, Ýτσι þστε να δημιουργηθεß μια κριτικÞ μÜζα απü Ýμπειρους επιστÞμονες.
- Να εßναι λειτουργικÜ εξασφαλισμÝνες μÝσω θεσμοθετημÝνων διαδικασιþν με μεσοπρüθεσμο οικονομικü σχεδιασμü, στοιχεßο που θα διασφαλßζει στο μÝγιστο δυνατü βαθμü την εξασφÜλισÞ τους στο μÝλλον.
- Να Ýχουν πολυθεματικü χαρακτÞρα, αλλÜ να βασßζονται σε τομεßς αιχμÞς, þστε να μποροýν να εξασφαλßζουν χρηματοδüτηση τüσο απü ερευνητικÜ κονδýλια του εξωτερικοý üσο και απü την εμπορßα της Ýρευνας και της γνþσης.
- ¼που εßναι δυνατüν, να συνδυÜζουν την παροχÞ υπηρεσιþν τüσο στην Κýπρο üσο και στο εξωτερικü σε τομεßς üπου η Κýπρος μπορεß να εßναι ανταγωνßσιμη.
- Να Ýχουν üσο το δυνατüν περισσüτερη εμπλοκÞ στη μακροχρüνια κατÜρτιση μικρο- και μακρο-οικονομικÞς και αναπτυξιακÞς πολιτικÞς της χþρας.
- Να Ýχουν τη μÝγιστη διεθνÞ εμβÝλεια και να αποτελοýν πυρÞνες παραγωγÞς σýγχρονου εθνικοý προúüντος, στοιχεßο που θα υποβοηθÞσει στον εκσυγχρονισμü της κοινωνßας και στην προβολÞ της Κýπρου σε διεθνÝς επßπεδο.
ΝÝες υποδομÝς
Η υφισταμÝνη ερευνητικÞ υποδομÞ εßναι περιορισμÝνη. Ταυτüχρονα üμως εßναι ποιοτικÜ αναβαθμισμÝνη και συνεπþς αποτελεß Ýναν πυρÞνα για επÝκταση της ερευνητικÞς βÜσης.
ΜÝσα σε αυτÜ τα πλαßσια θα προωθÞσουμε Üμεσα την υλοποßηση ερευνητικþν κÝντρων. Ταυτüχρονα, θα μελετÞσουμε πολý σοβαρÜ το θÝμα της καλýτερης διαχεßρισης των ερευνητικþν κονδυλßων.
|
