16. ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Όπως αναφέρεται στην εισαγωγή αυτού του προγράμματος, ο άνθρωπος αποτελεί το επίκεντρο της προσοχής μας. Πολύ περισσότερο ο άνθρωπος της εργασίας. Ο εργαζόμενος, ο οποίος συμβάλλει αποφασιστικά στην παραγωγή του κοινωνικού πλούτου και ως εκ τούτου δικαιούται να συμμετέχει με έναν τρόπο λογικό και δίκαιο στην κατανομή των αποτελεσμάτων της οικονομικής ανάπτυξης.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου:

• Θα προωθήσουμε εισοδηματική πολιτική που θα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των εργαζομένων, ιδιαίτερα των χαμηλόμισθων, έτσι ώστε το αποτέλεσμα της οικονομικής ανάπτυξης να κατανέμεται λογικά και δίκαια. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής θα προωθήσουμε και την αρχή της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών, όπως και γενικότερα την καταπολέμηση των οποιωνδήποτε διακρίσεων. 
  
• Θα στηρίξουμε το θεσμό της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ) και θα προωθήσουμε την έναρξη διαλόγου με αντικείμενο την αποκατάσταση του τρόπου υπολογισμού της. 
  
•  Θα προωθήσουμε συνεχή βελτίωση του διατάγματος για τον κατώτατο μισθό και θα εφαρμόσουμε αυστηρό και αποτελεσματικό έλεγχο για την πλήρη εφαρμογή του. Θα μελετήσουμε ακόμα επέκταση του διατάγματος, έτσι που να συμπεριλάβει κατηγορίες εργαζομένων που είναι συνδικαλιστικά απροστάτευτοι και εργασιακά ευάλωτοι.

Εργασιακές σχέσεις

Αναπόφευκτα, ο τομέας των Εργασιακών Σχέσεων έχει και αυτός σημαντικά επηρεαστεί από τις αλλαγές που έχουν επέλθει τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ελεύθερη διακίνηση εργαζομένων, οι διάφορες ευρωπαϊκές οδηγίες που έχουν ενσωματωθεί στο κυπριακό δίκαιο όπως και οι επιδράσεις της παγκοσμιοποίησης, όπως αυτή συντελείται στις μέρες μας, είναι οι βασικοί παράγοντες που διαμορφώνουν τα νέα δεδομένα στις εργασιακές σχέσεις.

Θεωρούμε ότι το ιστορικά διαμορφωμένο κυπριακό μοντέλο εργασιακών σχέσεων, το οποίο στηρίζεται στις ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις και στην τριμερή συνεργασία και θεμελιώνεται πάνω στις ελεύθερα συνομολογούμενες συλλογικές συμβάσεις, αποτελεί κατάκτηση της κοινωνίας της Κύπρου και έναν από τους βασικούς πυλώνες πάνω στους οποίους έχει στηριχτεί η ίδια η λειτουργία της δημοκρατίας στον τόπο μας. Ως εκ τούτου, η δική μας κυβέρνηση όχι μόνο θα σεβαστεί αυτό το μοντέλο, αλλά θα το ενισχύσει και θα το στηρίξει περαιτέρω, σε στενή πάντα συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους.

Στα πλαίσια αυτής της φιλοσοφίας θα προωθήσουμε τον εκσυγχρονισμό του εργασιακού συστήματος, εκεί όπου αυτό θα κριθεί αναγκαίο, με βασικό μας γνώμονα:

• την προστασία και περαιτέρω προώθηση του θεσμού των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων,
  
• τη στήριξη των βασικών συντελεστών του συστήματος, που είναι το συνδικαλιστικό κίνημα και οι εργοδοτικοί σύνδεσμοι,
  
• την προστασία των συλλογικών συμβάσεων και τη δημιουργία προϋποθέσεων για την εφαρμογή τους στην πράξη σε όλο το εύρος της οικονομίας,
  
• την περαιτέρω στήριξη και προστασία του δικαιώματος οργάνωσης των εργαζομένων με συγκεκριμένα θεσμικά και νομοθετικά μέτρα που θα κριθούν κατάλληλα.

Συγκεκριμένα, θα προωθήσουμε τα εξής:

• Την άμεση έναρξη κοινωνικού διαλόγου με αντικείμενο τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των εργασιακών σχέσεων.
  
• Τη θεσμοθέτηση μέτρων που να προωθούν περαιτέρω τη λογική του κοινωνικού διαλόγου και της συλλογικής διαπραγμάτευσης.
  
• Την εφαρμογή πρότυπων κανόνων από πλευράς του δημοσίου, ώστε οι σωστές εργασιακές σχέσεις και η εφαρμογή των συλλογικών συμβάσεων να αποτελούν προϋπόθεση για ανάθεση έργων του δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα.
  
• Την ενίσχυση των μηχανισμών επιθεώρησης του Υπουργείου Εργασίας, ώστε να διασφαλίζεται η εφαρμογή της κοινωνικής και εργασιακής νομοθεσίας. Ιδιαίτερα θα καταβληθεί προσπάθεια για προστασία των εργαζομένων από τις λεγόμενες άτυπες μορφές απασχόλησης. Ο δικός μας προσανατολισμός θα είναι στην κατεύθυνση στήριξης της σταθερής, μόνιμης και παραγωγικής απασχόλησης.
  
• Τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας, ώστε να αυξηθεί το επίπεδο προστασίας των εργαζομένων από παράνομες και καταχρηστικές απολύσεις.

Προστασία και ενίσχυση του Συστήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων

Θεωρούμε το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων μια από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της κυπριακής κοινωνίας, αφού είναι το βασικό μέσο διασφάλισης μιας αξιοπρεπούς και ποιοτικής διαβίωσης στους απόμαχους της εργασίας. Ως εκ τούτου, θεωρούμε υποχρέωσή μας να προστατεύσουμε το Ταμείο, να το καταστήσουμε εύρωστο και μακροπρόθεσμα βιώσιμο, για να γίνει δυνατή και η συνεχής διεύρυνση των ωφελημάτων του προς τους εργαζομένους.

Η στήριξη του Ταμείου αποτελεί υποχρέωση όχι μόνο προς τις σημερινές γενιές εργαζομένων, αλλά και προς αυτές που θα έλθουν στο μέλλον.

Συγκεκριμένα, προς αυτή την κατεύθυνση θα προωθήσουμε τα εξής:

• Κοινωνικά ισορροπημένες λύσεις σε σχέση με τη βιωσιμότητα του Τ.Κ.Α. Το όποιο βάρος προϋποθέτουν αυτές οι λύσεις θα πρέπει να κατανεμηθεί κοινωνικά δίκαια.
  
• Οι λύσεις που θα δοθούν δε θα πρέπει να συρρικνώνουν δικαιώματα ούτε να προωθούν κοινωνική οπισθοδρόμηση.
  
• Διατήρηση του δικαιώματος των εργαζομένων για προαιρετική συνταξιοδότηση στο 63ο έτος της ηλικίας τους και διατήρηση του 65ου έτους ως έτους αφυπηρέτησης.
  
• Λήψη αποφασιστικών μέτρων για πάταξη της αδήλωτης εργασίας, με συνεχείς ελέγχους και επιβολή αυστηρών ποινών στους παραβάτες.
  
• Πιο αποδοτική διαχείριση των αποθεμάτων του Ταμείου και πιο ορθολογική αντιμετώπιση του προβλήματος που μπορεί να δημιουργήσει στο μέλλον η συσσώρευση μεγάλου ύψους δανεισμού του κράτους από τα αποθεματικά του.
  
• Συνεχή βελτίωση των ωφελημάτων και παροχών του Τ.Κ.Α.

Ασφάλεια και υγεία

Παρά τα θετικά βήματα που έχουν γίνει στον τομέα εφαρμογής του νόμου για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων στο χώρο εργασίας –πρόσληψη ιατρού εργασίας, βελτίωση της στελέχωσης του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας, περισσότερη ευαισθητοποίηση και ενημέρωση όλων των εμπλεκομένων– εντούτοις αυτής της φύσεως τα προβλήματα παραμένουν έντονα και ανησυχητικά. Με έντονη ανησυχία παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια να υπάρχει αύξηση των ατυχημάτων και μάλιστα των θανατηφόρων στους χώρους δουλειάς, ως αποτέλεσμα των ελλιπών μέτρων ασφάλειας ή, ακόμα χειρότερα, της πλήρους απουσίας τέτοιων μέτρων.

Το κέρδος δεν μπορεί να τίθεται πάνω από την υγεία και πολύ περισσότερο πάνω από την ανθρώπινη ζωή.

Με ιδιαίτερη ευαισθησία γι’ αυτό το θέμα θα εφαρμόσουμε μεταξύ άλλων τα εξής:

• Συνεχείς συστηματικές και σε βάθος επιθεωρήσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες, με στόχο την εφαρμογή της νομοθεσίας και την παραδειγματική τιμωρία όσων την παραβιάζουν. 
  
• Στελέχωση των υπηρεσιών επιθεώρησης, έτσι που να μπορούν να ασκούν αποτελεσματικά τα καθήκοντα που ο νόμος τους αναθέτει.
  
• Συνεχή ευαισθητοποίηση και επιμόρφωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων στα ζητήματα ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων.
  
• Εφαρμογή προγραμμάτων προληπτικού ελέγχου για ζητήματα επαγγελματικών ασθενειών.
  
• Παροχή στις επιτροπές ασφάλειας όλων των αναγκαίων μέσων και της απαραίτητης στήριξης, έτσι που να μπορούν να ασκούν το ρόλο τους.

Απασχόληση

Το δικαίωμα στην εργασία είναι αναμφίβολα από τα πλέον σημαντικά για τον κάθε άνθρωπο.

Η ανεργία, ο αποκλεισμός δηλαδή από την εργασία, δημιουργεί σ’ αυτούς που τη βιώνουν σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα και οδηγεί τον άνθρωπο στην αποξένωση και στο κοινωνικό περιθώριο.

Όπως καταδεικνύεται από τα στατιστικά στοιχεία, υπάρχουν ομάδες που πλήττονται περισσότερο, όπως π.χ. οι νέοι κάτω των 30 χρόνων, των οποίων το ποσοστό ανάμεσα στους ανέργους ξεπερνά το 25%, οι γυναίκες και τα άτομα άνω των 50 χρόνων, στα οποία το ποσοστό ανεργίας ξεπερνά το 35%.

Η διαπίστωση ότι η ανεργία στην Κύπρο δεν είναι τόσο υψηλή σε σχέση με άλλες χώρες δεν μπορεί και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μας εφησυχάζει.

Για αντιμετώπιση του φαινομένου θα ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία συνοψίζονται στα εξής:

• Σταθερή αναπτυξιακή πολιτική με στόχους, όραμα, αλλά και διάθεση για ορθολογική ανάπτυξη. Το κράτος μέσα από αναπτυξιακά έργα μπορεί να συμβάλει καθοριστικά προς αυτή την κατεύθυνση.
  
• Τερματισμός της πολιτικής για επέκταση των ορίων αφυπηρέτησης.
  
• Εκσυγχρονισμός των Δημόσιων Υπηρεσιών Απασχόλησης με περαιτέρω έμφαση στην εξατομικευμένη προσέγγιση.
  
• Εκπόνηση, στη βάση των πραγματικών αναγκών, προγραμμάτων κατάρτισης και επανακατάρτισης, τα οποία να στοχεύουν στην ένταξη στην αγορά εργασίας ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως είναι οι νέες γυναίκες, οι ηλικιωμένοι, οι ανάπηροι και τα άτομα με χαμηλά προσόντα.
  
• Σχεδιασμός προγραμμάτων εξειδικευμένης κατάρτισης, σε συνδυασμό με κίνητρα για εργοδότηση νέων επιστημόνων, που να οδηγούν στην απόκτηση υψηλών επαγγελματικών προσόντων και σε σταθερές θέσεις απασχόλησης.
  
• Αναβάθμιση του επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων, ώστε να λάβει τις σωστές του διαστάσεις, ως ένας εξαιρετικά χρήσιμος και καθοριστικός θεσμός πληροφόρησης των νέων για ορθή επιλογή επαγγέλματος. Μεγαλύτερη σύνδεση του εκπαιδευτικού συστήματος με τις ανάγκες της οικονομίας.
  
• Μείωση του εργάσιμου χρόνου χωρίς μείωση απολαβών ως μέσο για αύξηση της απασχόλησης.