30. ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

Γενικά

Τα σύγχρονα περιβαλλοντικά και οικολογικά προβλήματα δεν είναι παρά οι άμεσες επιπτώσεις του κυρίαρχου μοντέλου ανάπτυξης των τελευταίων αιώνων, που οδήγησε παράλληλα το μισό περίπου πληθυσμό της γης σε συνθήκες απόλυτης φτώχιας και εξαθλίωσης.

Οι αλλαγές στις κλιματολογικές συνθήκες και η εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων απειλούν ολόκληρο τον πλανήτη. Η άμεση, συλλογική και ριζοσπαστική αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων από την παγκόσμια κοινότητα καθίσταται πλέον αδήριτη ανάγκη.

Στην Κύπρο τα περιβαλλοντικά προβλήματα έχουν οξυνθεί ως αποτέλεσμα του βίαιου διαχωρισμού του κυπριακού οικοσυστήματος λόγω της εισβολής, της άναρχης ανάπτυξης, αλλά και της απουσίας, για δεκαετίες, σωστής και ολοκληρωμένης κρατικής πολιτικής.

Το περιβάλλον αποτελεί συστατικό μέρος αυτού που ονομάζουμε ποιότητα ζωής. Γι’ αυτό η περιβαλλοντική πολιτική δεν πρέπει να στοχεύει μόνο στην προστασία των φυσικών καλλονών, αλλά και στη βελτίωση και σωστή διαχείριση του περιβάλλοντος, καθώς και στο σεβασμό της οικολογικής ισορροπίας, που θα επιτρέψει στη ζωή να διατηρηθεί. Ως κύριο στόχο μας θέτουμε τη διαμόρφωση μιας πολιτικής αειφόρου ανάπτυξης για την εξυπηρέτηση των πραγματικών αναγκών της κοινωνίας των ανθρώπων, αλλά και για τη διατήρηση των ισορροπιών στη φύση, όχι μόνο για την τωρινή γενιά, αλλά και για τις επερχόμενες. Βασικοί άξονες της περιβαλλοντικής μας πολιτικής είναι οι ακόλουθοι:

• Εντατικοποίηση του αγώνα για διεθνή ειρήνη και αφοπλισμό, με στόχο την αποφυγή καταστροφικών πολέμων και την εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων και εγκαταστάσεων που καταστρέφουν το φυσικό περιβάλλον.
  
• Επίλυση του Κυπριακού, με στόχο την ενοποίηση της κοινής πατρίδας και τη δημιουργία των προϋποθέσεων για ενοποίηση του φυσικού περιβάλλοντος.
  
• Δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και πολιτικής και προώθηση δημοσιονομικών μέτρων που να λειτουργούν προς αυτή την κατεύθυνση.
  
• Προώθηση ολοκληρωμένων μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων από προγράμματα ή έργα.
  
• Εμπέδωση διαδικασιών που θα ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση και εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής και στήριξη του ανεξάρτητου, οργανωμένου περιβαλλοντικού κινήματος.
  
• Αναθεώρηση της επικρατούσας αντίληψης για το χαρακτήρα των πόλεων ως πρώτο βήμα για αντιμετώπιση της συνεχούς υποβάθμισης της ποιότητας ζωής στους χώρους αυτούς. Συνυφασμένο είναι και το ζήτημα εφαρμογής τέτοιων μοντέλων ζωνοποίησης της ανάπτυξης του χώρου, που να δημιουργούν τις προϋποθέσεις για οικιστική ανάπτυξη οικονομικά και ποιοτικά προσιτή στον απλό άνθρωπο και ταυτόχρονα φιλική προς το περιβάλλον.
  
• Προώθηση της χρήσης συστημάτων εξοικονόμησης ενέργειας και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και oρθoλoγική εκμετάλλευση του Ταμείου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ως κοινωνικού αγαθού.
  
• Προώθηση πολιτικής αναζωογόνησης της υπαίθρου και αναγνώριση και στήριξη του πολυλειτουργικού ρόλου του αγρότη μέσω μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για ισόρροπη ανάπτυξη.
  
• Προσανατολισμό της παιδείας στην καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης, αλλά και στην ενημέρωση/διαφώτιση και τη διά βίου εκπαίδευση, ώστε να διαμορφώνει ενεργούς πολίτες όσον αφορά τη διαφύλαξη και ανάπτυξη του φυσικού περιβάλλοντος.
  
• Ουσιαστική ενθάρρυνση από το κράτος της έρευνας για τα περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά προβλήματα.

Περιβάλλον και υγεία

Δομημένο περιβάλλον

Η συγκέντρωση πληθυσμού στα αστικά κέντρα, η απουσία χωροταξικού σχεδιασμού, αλλά και οι πολεοδομικές παραβιάσεις έχουν οδηγήσει σε σωρεία προβλημάτων, με τα οποία βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι οι πολίτες. Βασικός μας στόχος είναι η δημιουργία πόλεων φιλικών προς το περιβάλλον και τον άνθρωπο. Προς αυτή την κατεύθυνση θα προωθήσουμε τα ακόλουθα:

• Πολεοδομική ανασυγκρότηση των πόλεων, ενσωματώνοντας σ’ αυτή περιβαλλοντικές παραμέτρους.
  
• Μελετημένο σχεδιασμό και τήρηση των κανόνων πολεοδομικής ανάπτυξης, ως μέσο ορθολογικής ανάπτυξης.
  
• Επέκταση των πεζοδρόμων και ποδηλατοδρόμων.
  
• Συνέχιση της εκπόνησης σχεδίων ανάπλασης και αναδιαμόρφωσης δημόσιων υπαίθριων χώρων και της δημιουργία πάρκων και χώρων πρασίνου.
  
• Ουσιαστική προστασία και αναβίωση των ιστορικών περιοχών και ενσωμάτωσή τους στον πολεοδομικό ιστό.
  
• Πλήρη αναδάσωση καταστραμμένων δασών, αλλά και χαλίτικης γης, ώστε να αυξηθεί το ποσοστό δασικής κάλυψης, με όλες τις ευεργετικές συνέπειες στο περιβάλλον.

Ένα εργαλείο υποδομής για την ορθολογική μελλοντική ανάπτυξη είναι και ο αστικός αναδασμός.

Ύπαιθρος

• Θα προωθηθεί πολιτική αναζωογόνησης της υπαίθρου με τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για ανάπτυξη της γεωργικής και γενικότερα της αγροτικής οικονομίας, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
• Θα αναγνωριστεί ο πολυλειτουργικός ρόλος του αγρότη και θα ληφθούν μέτρα για εμπέδωση του ρόλου αυτού.

Συγκοινωνιακό

Το συγκοινωνιακό και κυκλοφοριακό ιεραρχείται ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σύγχρονης κυπριακής κοινωνίας, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις. Η αντιμετώπιση και απάμβλυνσή του προϋποθέτει τη δημιουργία ανάμεσα στον πληθυσμό νέας κουλτούρας και νοοτροπίας όσον αφορά τους τρόπους μετακίνησης.

Προς αυτή τη κατεύθυνση θα προωθήσουμε:

• Δρομολόγηση και υποχρεωτική χρήση λεωφορείων για όλα τα δημόσια σχολεία.
  
• Μελέτη για δρομολόγηση λεωφορείων άλλων ειδικών διαδρομών (π.χ. προς νοσοκομεία και βιομηχανικές περιοχές) και κατασκευή σύγχρονων στάσεων και σταθμών λεωφορείων.
  
• Ουσιαστικά μέτρα ενθάρρυνσης εναλλακτικών τρόπων μετακίνησης (μέσα μαζικής μεταφοράς, ποδηλατοκίνηση, πεζοπορία), περιλαμβανομένων σχετικών προνοιών στα υπό μελέτη οδικά έργα.
  
• Σταδιακή κατασκευή πεζοδρομίων σε όλους τους δρόμους για ασφαλή και άνετη διακίνηση των πεζών και όσων χρησιμοποιούν τροχοκάθισμα.
  
• Οικονομική στήριξη και επιχορήγηση αγοράς λεωφορείων που να εξυπηρετούν αγροτικές περιοχές.
  
• Δημιουργία ειδικών λωρίδων για λεωφορεία.

Ασφάλεια και Ποιότητα Τροφίμων

Στον τομέα αυτό θα προωθήσουμε τα ακόλουθα:

• Ενίσχυση του ποιοτικού ελέγχου σε όλα τα στάδια παραγωγής τροφίμων και συστηματοποίηση των ελέγχων για γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και τη βιοποικιλότητα.
• Προώθηση όλων των αναγκαίων διαδικασιών και νομικών διατάξεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για διεκδίκηση του δικαιώματος της Κύπρου να κηρυχθεί ζώνη ελεύθερη από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς.
• Στήριξη της βιολογικής γεωργίας και βιολογικής κτηνοτροφίας, ιδιαίτερα στον τομέα της έρευνας, της τεχνογνωσίας και της χρηματοδότησης εφαρμοσμένων προγραμμάτων.
• Καθορισμό προτύπων, έλεγχο σε όλα τα στάδια της παραγωγής, μεταποίησης, διανομής και εισαγωγής και ευκρινή σήμανση των καθαρών προϊόντων.
• Ορθολογική χρήση φυτοφαρμάκων και άλλων χημικών σκευασμάτων.

Hλεκτρoμαγνητικά πεδία

Το θέμα της επίδρασης των μαγνητικών πεδίων στην ανθρώπινη υγεία απασχολεί τους πολίτες σε ολόκληρο τον κόσμο, λόγω της σύνδεσής της με διάφορες ασθένειες. Θα προωθήσουμε τη διαμόρφωση πλαισίου πολιτικής για το θέμα αυτό και την εφαρμογή της προσέγγισης “συνετή πρόληψη”, όπου δεν υπάρχουν ικανοποιητικά δεδομένα.

Ατμοσφαιρική ρύπανση

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού θα λάβουμε τα ακόλουθα μέτρα:

• Επέκταση του δικτύου σταθμών μέτρησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στις πόλεις και την ύπαιθρο.
  
• Έλεγχο των μηχανοκινήτων και των καυσαερίων στο δρόμο. Εφαρμογή της νομοθεσίας για απαγόρευση της εισόδου στο κέντρο των πόλεων βαρέων οχημάτων.
  
• Προώθηση λιγότερο ρυπογόνων καυσίμων και λήψη μέτρων υποδομής (έλεγχος καταλυτών, χώροι απόρριψης).
  
• Καθορισμό προτύπων και μεθόδων ελέγχου των καυστήρων κεντρικής θέρμανσης.
  
• Μέτρα μείωσης των εκπομπών αέριων ρύπων από τη βιομηχανία και τις κτηνοτροφικές μονάδες.
  
• Υιοθέτηση προτύπου ποιότητας του αέρα σε κλειστούς χώρους και δημιουργία μηχανισμών άμεσης καταμέτρησης.
  
• Ενθάρρυνση της χρήσης υβριδικών οχημάτων εντός των πόλεων και ταυτόχρονη δημιουργία δωρεάν χώρων στάθμευσης για αυτά εντός των αστικών περιοχών.
  
• Μέτρα για περιορισμό της ηχορρύπανσης.

Διαχείριση αποβλήτων

• Θα ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για μείωση και περιορισμό όλων των ειδών αποβλήτων, αλλά και για την επαναχρησιμοποίησή τους.
  
• Θα επιταχυνθεί η εκπόνηση και εφαρμογή σχεδίων ολοκληρωμένης διαχείρισης των στερεών αποβλήτων και ιδιαίτερα η δημιουργία Μονάδας Συλλογής και Επεξεργασίας Επικίνδυνων Αποβλήτων.
  
• Θα αντιμετωπιστούν αποφασιστικά οι παράνομες απορρίψεις και καύσεις όλων των ειδών αποβλήτων.
  
• Θα επιταχυνθεί η δημιουργία αποχετευτικών συστημάτων.
  
• Θα ενθαρρυνθεί η κατασκευή, με την άμεση εμπλοκή των τοπικών αρχών, περιφερειακών ή/και τοπικών μονάδων επεξεργασίας κτηνοτροφικών λυμάτων, με σκοπό την παραγωγή βιοαερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
  
• Θα ελέγχεται η επεξεργασία αποβλήτων βιομηχανικών μονάδων και θα ενθαρρυνθεί η χρήση μέσων που περιορίζουν την περιβαλλοντική ρύπανση (βιολογικοί σταθμοί, κτιριακές εγκαταστάσεις).
  
• Θα ενισχυθεί η προσπάθεια ανακύκλωσης με τη θέσπιση περιβαλλοντικών προτύπων που να προσδιορίζουν υπό ποιους όρους ορισμένα ανακυκλωμένα απόβλητα δε θεωρούνται πλέον απόβλητα.

Δάση

• Θα ληφθούν μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης των πυρκαγιών, με βελτίωση του εξοπλισμού, επέκταση του δασικού οδικού δικτύου και των αντιπυρικών λωρίδων και με θέσπιση αυστηρότερης νομοθεσίας.
  
• Θα προωθηθεί ανάταξη των δασών με συστηματική δενδροφύτευση και θα ληφθούν μέτρα για αντιμετώπιση της διάβρωσης.
  
• Θα προωθηθεί η ανάπτυξη της δασικής έρευνας και η δημιουργία Τράπεζας Δασικών Δεδομένων.
  
• Θα αναθεωρηθούν οι λατομικές ζώνες και τα προνόμια λατόμησης και θα ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα για την αποκατάσταση του τοπίου.

Ενέργεια

• Θα αντικατασταθούν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα μέσω της αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ηλιακής ενέργειας, αιολικού δυναμικού, βιομάζας) σε τομείς όπως ο κλιματισμός οικιστικών, βιομηχανικών, τουριστικών και άλλων μονάδων και ιδιαίτερα των δημόσιων κτιρίων.
  
• Στα πλαίσια του ευρύτερου στόχου για μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, θα προωθήσουμε συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας (θερμομόνωση κτιρίων κ.ά.), περιλαμβανομένης της υποχρεωτικής θερμομόνωσης κτιρίων.
  
• Θα αξιοποιήσουμε ορθολογικά το Ταμείο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας προς όφελος ιδιαίτερα των χαμηλά αμειβόμενων στρωμάτων του λαού, αποτρέποντας την εκμετάλλευση των κοινωνικών πόρων του για τη χορηγία επενδυτικών δραστηριοτήτων σε βάρος των υπόλοιπων συμβαλλόμενων μερών.
  
• Θα επεκταθεί η σήμανση ηλεκτρικών συσκευών και μηχανών με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας και στα συστήματα και μηχανήματα βιομηχανικής χρήσης και θα ενθαρρυνθεί η χρήση τους από τους καταναλωτές.
  
• Θα αξιοποιήσουμε ορθολογικά τον υπό εφαρμογή νόμο που προνοεί για ρύθμιση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων και θα καθορίσουμε αυστηρά κριτήρια κατασκευής κτιρίων, περιλαμβανομένης της υποχρεωτικής μελέτης εφαρμογών συστημάτων εξοικονόμησης ενέργειας σε υφιστάμενα και νέα κτίρια από προσοντούχους μηχανολόγους και ηλεκτρολόγους μηχανικούς.
  
• Θα εφαρμόσουμε τη νομοθεσία για χρήση βιοκαυσίμων που παράγονται από μη γενετικά τροποποιημένα φυτά ή άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Υδάτινοι πόροι

• Θα ενοποιήσουμε και θα εφαρμόσουμε το σχετικό νομικό πλαίσιο, με στόχο το νοικοκύρεμα της διαχείρισης των υδάτων και θα προχωρήσουμε στη δημιουργία ανεξάρτητου Φορέα Υδάτων.
  
• Θα εισαγάγουμε κίνητρα για εγκατάσταση συστημάτων επαναχρησιμοποίησης νερού σε νέες, αλλά και σε υφιστάμενες οικοδομές.
  
• Ιδιαίτερη σημασία θα δοθεί στο συνυπολογισμό των υδάτινων πόρων στις αποφάσεις για χωροταξική διαρρύθμιση και διαχείριση.
  
• Θα προχωρήσουμε σε αντιπροσωπευτική κοστολόγηση της χρήσης των υδάτινων πόρων, λαμβάνοντας υπόψη κοινωνικές προτεραιότητες και ανάγκες.
  
• Θα προωθήσουμε βελτίωση των τρόπων άρδευσης, για αποτελεσματικότερη χρήση κάθε μονάδας νερού και ορθή διαχείριση των επεξεργασμένων λυμάτων.

Γεωργία και κτηνοτροφία

• Θα εφαρμόσουμε μέτρα που θα στοχεύουν στη διατήρηση ενός υγιούς και ζωντανού τομέα της πρωτογενούς παραγωγής της οικονομίας.
  
• Θα προωθήσουμε, με λήψη συγκεκριμένων μέτρων, την προστασία και διατήρηση των εδαφών για χρήση από τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
  
• Θα δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση της φυσιογνωμίας του τοπίου και της παράδοσης στην ύπαιθρο.
  
• Θα δώσουμε κίνητρα για εγκατάσταση και παραμονή νέων ανθρώπων στην ύπαιθρο.

Λατομεία, μεταλλεία

• Θα ενισχύσουμε το νομοθετικό πλαίσιο που ελέγχει τη λατομική δραστηριότητα και θα εφαρμόσουμε πλήρως το νόμο που προνοεί για επαναφορά του φυσικού περιβάλλοντος.
  
• Θα προωθήσουμε αντικειμενική κοστολόγηση των λατομικών υλικών με βάση και τις επιπτώσεις της συγκεκριμένης δραστηριότητας στο περιβάλλον (φυσικό, πολιτιστικό, οικιστικό).

Πανίδα και χλωρίδα

Όσον αφορά τον τομέα της προστασίας της χλωρίδας και της πανίδας του τόπου μας, θα προωθήσουμε τα ακόλουθα:

• Καταγραφή, μελέτη και διαχείριση των οικοσυστημάτων της Κύπρου.
  
• Αντιμετώπιση της καταστροφής βιοτόπων από πυρκαγιές, εκχερσώσεις, αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων και αεροψεκασμούς.
  
• Αποφασιστική και συστηματική αντιμετώπιση της μάστιγας της λαθροθηρίας.

Εθνικά Πάρκα - Ακάμας

Η κυβέρνησή μας θα δώσει ιδιαίτερη σημασία και προσοχή στην προστασία και διαφύλαξη όλων των εθνικών πάρκων της Κύπρου, με ιδιαίτερη έμφαση σ’ αυτό του Ακάμα. Ταυτόχρονα, θα μεριμνήσουμε για τη στήριξη της ανάπτυξης των κοινοτήτων της περιοχής του Ακάμα, στα πλαίσια ενός ολοκληρωμένου και ισορροπημένου σχεδίου.

Παραλίες

• Θα εφαρμόσουμε το νομοθετικό πλαίσιο για τις παραλίες και θα διασφαλίσουμε το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης σε κάθε πολίτη.
  
• Θα αναθεωρήσουμε το περίγραμμα της ακτής, θα επανασχεδιάσουμε και θα αναπροσδιορίσουμε τη ζώνη προστασίας των παραλιών και θα εφαρμόσουμε αυστηρά μέτρα τήρησής της.
  
• Θα εφαρμόσουμε τις διεθνείς συμβάσεις για την προστασία της Μεσογείου τόσο από θαλάσσιες όσο και από χερσαίες πηγές ρύπανσης.